Türk Devletleri Zirvesi’nde Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Vurgusu: Ekonomik Büyüme ve İş Birliğinde Yeni Dönem

Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi Kazakistan'da Gerçekleştirildi

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in ev sahipliğinde Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi Gayriresmi Zirvesi, bölgesel iş birliği ve teknolojik gelişmeler açısından kritik mesajlar içerdi. Zirveye, Türkiye, Kırgızistan, Özbekistan ve Azerbaycan gibi üye ülkelerin liderleri katılarak dayanışmanın güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Tokayev'den Ortak Teknoloji ve Ekonomi Çağrısı

Tokayev, dünya ekonomisinde artan belirsizlikler ve bölgesel çatışmaların yarattığı zorluklara rağmen Türk devletlerinin birliğinin hayati önem taşıdığını belirtti. Türk dünyasının ortak tarihinden güç alınarak ekonomik ve yatırım alanında daha derin iş birliğine gidilmesi gerektiğini ifade eden Tokayev, elektronik belgeler ve dijital imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik çalışmaların hızlandırılmasını teklif etti.

Zirvede ayrıca uzaycılık sektöründe ortak projeler geliştirilmesinin önemine değinen Tokayev, uydu haberleşmesi, navigasyon ve izleme alanlarında iş birliği yapmanın teknolojik bağımsızlığı artıracağını vurguladı. Özellikle ‘CubeSat-12U’ bilimsel uydusunun fırlatılmasının sembolik ve stratejik değerine dikkat çekti.

Dijital Platformlar ve Yapay Zeka Merkezi Kurulması Önerisi

Türk devletlerinde yapay zeka alanında merkezler oluşturulması ve ortak bir ‘Turkic AI’ hub’ının kurulması fikrini ortaya koyan Tokayev, tarih ve kültür temelli çok dilli dijital platform projelerinin geliştirilmesinin medeniyetler mirasının korunması açısından önem taşıdığını söyledi. Ayrıca, Türkistan’da kültürel ve bilimsel faaliyetleri destekleyecek bir Türk Medeniyetleri Merkezi kurulmasına karar verdiğini açıkladı.

Ortak Linguistik ve Terminoloji Çalışmaları

Teknolojik ilerlemelerle paralel olarak Türk dillerinde ortak terminoloji tabanı oluşturulmasının gerekliliğine vurgu yapan Tokayev, bu amaçla devletler arası terminoloji komisyonu kurulması önerisini dile getirdi. Geçtiğimiz günlerde Türk Akademisi tarafından yayımlanan çok dilli terminoloji sözlüğünün, dil birliği ve bilimsel ortak çalışmalara katkı sağlayacağına dikkat çekildi.

Kırgızistan ve Özbekistan’dan Dijital Dönüşüm ve Ekonomik Büyüme Mesajları

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, ülkesinde kamu hizmetlerinin dijitalleşmesi alanında kayda değer başarılar elde edildiğini belirtti. ‘Tündük’ portalıyla 195 hizmetin çevrimiçi sunulduğunu söyleyen Caparov, ülkede yüksek hızlı internet altyapısının güçlendirildiğini ve yenilikçi teknolojilerle uluslararası iş birliğinin genişletilmesinin önemine vurgu yaptı.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ise TDT'nin ekonomik potansiyelinin 2025'te 2,4 trilyon doları aşmasının beklendiğini ve üye ülkelerdeki büyüme hızının dünya ortalamasının iki katından fazla olduğunu söyledi. Özbek lider, kuantum hesaplama ve yapay zeka alanında ortak stratejik ağların kurulmasıyla yeni ekonomik fırsatların ortaya çıkacağını açıkladı.

Çevre Koruma ve Orta Koridor İş Birliği

Mirziyoyev ayrıca, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projesiyle Orta Koridor gibi stratejik ulaşım hatlarının teşkilat ülkeleri arasında dijital gümrük veri alışverişiyle destekleneceğini belirtti. Çevre koruma konusunun önemine de dikkat çekerek, 2027 yılının TDT bünyesinde Çevreyi Koruma Yılı ilan edilmesini önerdi.

Türk Dünyasında Ekonomik ve Kültürel Dayanışmanın Önemi

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, TDT'nin jeopolitik veya askeri bir yapılanma olmadığını açıklayarak, ittifakın temel amacının ekonomik, teknolojik ve kültürel bağların güçlendirilmesi olduğunu ifade etti. Bu perspektifte Türk dünyasının dayanışmasını sürekli kılması ve belirlenen hedeflere paralel ilerlemesi gerektiğini vurguladı.