Türkiye’nin 5G Ekosistemi Güçleniyor: 27’den Fazla Yerli Firma ve Binlerce Ürünle Milli Haberleşme Hedefi

Türkiye’nin 5G Ekosistemi ve Yerli Ürün Geliştirme Süreci

Haberleşme Teknolojileri Kümelenmesi (HTK) Genel Sekreteri Güneri Dürmüş, Türkiye’de 5G alanında hızla gelişen yerli üretim kapasitesinin altını çizerek, bir mobil operatöre satılabilecek 1000’den fazla ürün ve hizmetin bulunduğunu açıkladı. HTK bünyesinde faaliyet gösteren 27’den fazla firmanın 5G teknolojileri için ürünler geliştirdiği belirtildi. Bu firmaların hem çekirdek haberleşme ekipmanlarında hem de radyo erişim şebekesi gibi temel bileşenlerde önemli çalışmalar yaptığı vurgulandı.

Ulusal ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi Projesi

2018 yılında başlatılan Uçtan Uca Yerli ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi (UUYM5G) Projesi, 16 HTK üyesi firma ile 3 mobil operatörün iş birliğiyle yürütülmüş ve Mart 2021'de prototip aşaması tamamlanmıştır. Bu projeden sonra Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile UDHAM koordinasyonunda yeni çağrılara 14 firma başvurmuş; 8 ürün tamamlanmış, 6 ürünün ise 2026 yılına kadar tamamlanması planlanmıştır. HTK’nın çeşitli üyesi firmalar, 5G şebeke bileşenlerine yönelik yazılım, donanım gibi kritik alanlarda ürünler geliştirmeye devam etmektedir.

Rekabet ve Stratejik Önemi

Dürmüş, küresel pazarda 4 büyük uluslararası şirketle rekabet etmenin zorluklarına dikkati çekerek, Türkiye’deki firmaların 30 yıllık deneyimleri ve çok sayıda GSM abonesine ulaşan ürünleriyle rekabet gücünü artırdığını belirtti. Ancak finansal kaynakların kısıtlılığı ve desteklerin yetersizliği, gelişimin önünde engel teşkil ediyor. Bölgesel krizlerin teknoloji bağımsızlığının önemini gösterdiğini vurgulayan Dürmüş, bu alandaki çalışmaların devlet politikaları çerçevesinde yürütülmesinin ülke bağımsızlığı açısından kritik olduğunu ifade etti.

Yerli Malı ve Milli Haberleşme Ürün Yükümlülükleri

4,5G’de yerli ürün oranı 2017’de %2 civarındayken, operatörlerin açıklamalarına göre 2025’te %50’nin üzerine çıktı. Bu başarının 5G’de de tekrarlanması bekleniyor. BTK, 5G ihale şartlarında yerli malı yanında milli haberleşme ürünü yükümlülüğünü getirdi; yerli malı oranları üç yıl içinde %60’a, KOBİ’lerden ürün sağlama oranı ise %15’e yükseltildi. Ayrıca, 5G altyapılarına yönelik yazılım ve donanım yatırımlarının belirli oranlarının milli ürünlerden temin edilmesi zorunlu hale getirildi. Bu oranların pazar koşullarına göre artırılması olasılığı da mevcut.

Mobil Operatörlerle Milli Ürün Çalıştayları ve Envanter Oluşumu

HTK, 2025 hedefleri doğrultusunda Vodafone, Turkcell ve Türk Telekom ile ortak ‘Milli Ürün Çalıştayları’ düzenledi. Bu toplantılarda üretici firmalar ve operatörlerin teknik ile satın alma ekipleri bir araya gelerek yol haritası belirledi. Çalıştay sonucunda oluşturulan ‘Mobil Haberleşme Ürün ve Hizmet Envanteri’nde yerli 5G ürünleri geliştiren firma sayısı %56’yı aşarken, ürün geliştirme potansiyeline sahip firmaların oranı %73 üzerine çıktı.

Gelişen Ürünlerin İhracat Potansiyeli ve Altyapı Bileşenleri

HTK’da kayıtlı firmaların yalnızca son ürün geliştirmediği, yazılım, donanım, çip tasarımı ve test entegrasyonu gibi değer zincirinin farklı halkalarında yer aldıkları belirtildi. Bu yapı, 5G ekosisteminin sürdürülebilirliği ve uluslararası pazara açılım açısından önemli avantajlar sağlıyor. Ancak, resmi yerli malı veya milli haberleşme ürünü kapsamına altyapıdaki tüm bileşenler dahil edilmemekte; kuleler, konteynerler, iklimlendirme sistemleri gibi birçok altyapı kalemi bu yükümlülüklere dahil değil. Ayrıca, operatörlerin satın aldığı hizmetler arasında dijital dönüşümü destekleyen yazılımlar, IoT çözümleri, bulut, siber güvenlik gibi kritik ürünler bulunuyor.

5G’nin Endüstriye ve Dijital Ekonomiye Katkısı

Serbest Telekomünikasyon İşletmecileri Derneği (TELKODER) Başkanı Halil Nadir Teberci, 5G ihalesinin tamamlanmasıyla Türkiye’de 5G teknolojisine resmi geçişin başladığını belirtti. 5G’nin yalnızca hızlı mobil internet değil, dijital sanayi, akıllı üretim ve veri ekonomisinin temelini oluşturduğunu vurguladı. 5G’nin endüstriye hitap eden düşük gecikme, yüksek cihaz yoğunluğu gibi özellikleri nedeniyle sadece tüketici odaklı değil, kritik görev iletişimi açısından da değer taşıdığını kaydetti. Ülke ekonomisi için 5G’den beklenen verimlilik ve rekabet avantajının, özel ağ uygulamaları gibi sanayi odaklı yatırımlarla artırılması gerektiğini dile getirdi.

Türkiye’nin Dijital Egemenlik ve Teknoloji Politikası

Teberci, güvenli ve sürdürülebilir bir telekom altyapısı için çok tedarikçili yapı, açık ağ mimarileri ile yerli teknoloji geliştirme politikalarının birlikte ele alınmasının önemine dikkat çekti. Fiber altyapıya yatırımın zorunluluğunu vurgulayan Teberci, Türkiye’nin belirli teknoloji ekosistemlerine bağımlılık yerine rekabetçi ve egemen bir yapıyı hedeflemesi gerektiğini belirtti. Bu politikaların uygulanmasıyla Türkiye, küresel teknoloji rekabetinde daha güçlü bir konuma ulaşacak ve dijital egemenliğini artıracaktır.