TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası’ndan Su Kanunu Taslağına Kritik Uyarı: Su Rant Aracı Değil Kamusal Değer Olmalı

Su Kanunu Taslağı Hakkında TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası’ndan Önemli Açıklama

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası , Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Su Kanunu Taslağı’yla ilgili olarak suyun kamusal değerinin korunması gerektiği, aksi takdirde taslağın sosyal adalet ve çevresel sürdürülebilirlik açısından çeşitli riskler barındırdığı konusunda uyarılarda bulundu.

Su Yönetiminde Kamusal ve Bilimsel Yaklaşım Zorunluluğu

Oda, suyun ticarileştirilmesinin kamu hizmeti olarak nitelenen su hizmetine zarar vereceğine dikkat çekerek, su kanununun su kaynaklarının yönetiminde merkeziyetçi sistemin azaltılması, yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılması ve meslek odalarının sürekli katılımının sağlanması gerektiğini vurguladı. Suya fiziki ve ekonomik olarak eşit erişimin anayasal güvence altına alınmasının öneminden bahsedildi. Yasal düzenlemelerde, sürecin paydaşların, meslek odalarının ve akademisyenlerin katılımıyla şeffaf şekilde yürütülmesinin gerekliliği dile getirildi.

Mevcut Kurumların Güçlendirilmesi ve Çevresel Sürdürülebilirlik

Taslakta yer alan suyun mülkiyetinin özel kişilere devredilmesine imkan tanıyan maddelerin, su kaynaklarının özel sektöre devri nedeniyle kamu zararına yol açacağı belirtilerek mevcut kurumların, özellikle DSİ Genel Müdürlüğünün güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca, doğal havza sınırlarının esas alınarak yönetilmesi, iklim krizinin etkileri göz önünde bulundurularak HES lisanslarının iptal edilmesi ve içme suyu ve tarımsal su ihtiyaçlarını tehdit eden projelere karşı koruyucu önlemler alınması gerektiği vurgulandı.

Tarımda Su Kullanımında Dönüşüm ve Verimlilik

Türkiye’de suyun önemli bir kısmının tarımda kullanıldığı hatırlatılarak, suya göre tarım planlamasının benimsenmesi, kuraklığa dayanıklı bitki türlerinin teşvik edilmesi ve tarımsal sulamada kapalı sistemlerin yaygınlaştırılması gerektiği bildirildi. Kentsel altyapılarda su kayıplarının azaltılması, yağmur suyu hasadı ve atık su geri kazanımı gibi sürdürülebilir su yönetimi uygulamalarının desteklenmesi önerildi. Yer altı sularının bilimsel yöntemlerle izlenmesi ve kaçak su kullanımlarının engellenmesi önemle belirtildi.

Toplum ve Ekosistem Üzerindeki Olası Olumsuz Etkiler

Kanun taslağının mevcut haliyle yasalaşması durumunda suyun maliyetinin artacağı, özellikle dar gelirli vatandaşlar için su faturalarının yükselerek sosyal eşitsizliklerin derinleşeceği uyarısı yapıldı. Merkezi yönetimin su tahsis yetkisinin güçlendirilmesiyle yerel yönetimlerin ve halkın karar süreçlerine katılımının azalacağı, bunun suyun daha az adil kullanılmasına yol açacağı ifade edildi. Tarım, sanayi ve enerji sektörlerinde su kullanımına yönelik yeni kısıtlamalar ve önceliklendirmeler nedeniyle ekolojik zararların artabileceği belirtildi.

Uluslararası Örnekler ve Değerlendirmeler

Dünya genelinde su kaynaklarının ticarileştirilmesinin sosyal eşitsizlikleri artırdığına dair Şili, Güney Afrika ve Hindistan örnekleri verildi. Bu ülke deneyimleri, ekonomik ve merkeziyetçi su yönetiminin yeterince sosyal ve çevresel dengeler gözetmediği takdirde ciddi sorunlar doğuracağını göstermektedir. Bu bağlamda, taslağın sosyal adalet, yerel katılım ve çevresel sürdürülebilirlik kriterleri gözetilerek revize edilmesi gerektiği vurgulandı.

Su Kanunu Taslağına İlişkin Talepler

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, havza yönetim kurulları ve diğer karar alma mekanizmalarında meslek odalarının temsilcilerinin sürekli yer alması gerektiğini; suyun rant aracı değil, kamusal ve yaşamsal bir değer olarak yönetilmesi gerektiğini belirtti. Bilimsel ve teknik veriler ışığında su hakkının korunması için sürecin takipçisi olmaya devam edeceklerini açıkladı.